Kenapa Air Ketuban Banyak Boleh Membahayakan?

Air ketuban ialah cecair jernih yang mengelilingi bayi di dalam rahim sepanjang kehamilan. Cecair ini memainkan peranan penting dalam melindungi bayi, membantu pergerakan, perkembangan paru-paru, serta mengekalkan suhu yang stabil.

Dalam keadaan normal, jumlah air ketuban akan meningkat secara berperingkat sehingga trimester ketiga sebelum berkurang sedikit menjelang kelahiran.

Namun, apabila jumlah air ketuban menjadi terlalu banyak, keadaan ini dikenali sebagai polihidramnios.

Walaupun ada kes yang ringan dan tidak mendatangkan masalah serius, air ketuban yang berlebihan boleh membahayakan ibu dan bayi jika tidak dipantau dan dirawat dengan betul.

Apakah yang Dimaksudkan dengan Air Ketuban Banyak?

Polihidramnios berlaku apabila indeks air ketuban (amniotic fluid index, AFI) atau poket menegak maksimum (maximum vertical pocket, MVP) melebihi julat normal.

Biasanya, keadaan ini dikesan melalui pemeriksaan ultrabunyi semasa antenatal (semasa kehamilan). Air ketuban dianggap berlebihan apabila:

• AFI adalah 24 atau lebih
• MVP adalah 8 atau lebih

Keadaan ini boleh berlaku secara perlahan (kronik) atau secara mendadak (akut), bergantung kepada punca dan tahap keparahannya.

Punca Air Ketuban Banyak

Terdapat beberapa sebab mengapa air ketuban boleh menjadi terlalu banyak, antaranya:

• Kencing manis semasa hamil (diabetes gestasi): Paras gula yang tinggi dalam darah ibu boleh menyebabkan bayi menghasilkan air kencing berlebihan, sekali gus meningkatkan jumlah air ketuban.
• Masalah pada bayi: Sesetengah kecacatan kongenital, terutamanya yang melibatkan sistem penghadaman atau saraf, boleh mengganggu keupayaan bayi menelan air ketuban seperti biasa.
• Kehamilan kembar: Dalam kes kembar tertentu, terutama sindrom transfusi darah kembar (twin-to-twin transfusion syndrome), seorang bayi mungkin mempunyai air ketuban yang terlalu banyak.
• Jangkitan semasa hamil: Jangkitan tertentu boleh menjejaskan keseimbangan penghasilan dan penyerapan air ketuban.
• Punca tidak diketahui: Dalam sebahagian kes, punca sebenar tidak dapat dikenal pasti walaupun selepas pemeriksaan terperinci.
• Faktor genetik: Keadaan genetik yang menjejaskan bayi.
• Anemia Janin (Fetus): Penurunan jumlah sel darah merah dalam bayi.

Kenapa Air Ketuban Banyak Membahayakan Ibu?

Air ketuban yang berlebihan boleh memberi tekanan fizikal dan meningkatkan risiko komplikasi kepada ibu hamil.

1. Ketidakselesaan dan Kesukaran Bernafas

Rahim yang terlalu membesar boleh menekan diafragma, menyebabkan ibu mudah sesak nafas, terutama apabila berbaring.

2. Sakit Perut dan Kontraksi Pramatang

Regangan rahim yang berlebihan boleh mencetuskan kontraksi lebih awal daripada sepatutnya, meningkatkan risiko kelahiran pramatang.

3. Risiko Pecah Ketuban Secara Tiba-tiba

Apabila ketuban pecah secara mendadak, air yang keluar dengan banyak boleh menyebabkan komplikasi serius seperti tali pusat terkeluar (prolaps tali pusat).

4. Pendarahan Selepas Bersalin

Rahim yang terlalu tegang sukar mengecut dengan baik selepas kelahiran, meningkatkan risiko pendarahan postpartum yang berbahaya.

Risiko Air Ketuban Banyak kepada Bayi

Selain memberi kesan kepada ibu, polihidramnios juga boleh membahayakan bayi dalam kandungan.

1. Kedudukan Bayi Tidak Normal

Air ketuban yang terlalu banyak memberi ruang berlebihan kepada bayi untuk bergerak, menyebabkan bayi berada dalam posisi songsang atau melintang menjelang kelahiran.

2. Kelahiran pramatang

Tekanan dalam rahim boleh mencetuskan kelahiran sebelum cukup bulan, yang membawa risiko masalah pernafasan, jangkitan dan komplikasi jangka panjang kepada bayi.

3. Risiko Tali Pusat Terhimpit atau Terkeluar

Apabila ketuban pecah, aliran air yang kuat boleh menarik tali pusat keluar lebih awal, mengganggu bekalan oksigen kepada bayi.

4. Masalah Perkembangan

Jika air ketuban banyak berpunca daripada kecacatan kongenital, bayi mungkin menghadapi cabaran kesihatan selepas dilahirkan.

Bagaimana Polihidramnios Didiagnosis?

Diagnosis biasanya dibuat melalui pemeriksaan ultrabunyi rutin. Doktor akan mengukur jumlah air ketuban dan menilai keadaan bayi.

Ujian tambahan mungkin dilakukan, termasuk:

• Ujian darah untuk mengesan diabetes gestasi
• Pemeriksaan terperinci anatomi bayi
• Pemantauan degupan jantung dan pergerakan bayi

Tujuannya adalah untuk mengenal pasti punca dan menentukan tahap risiko.

Rawatan dan Pengurusan

Rawatan bergantung kepada punca dan tahap keparahan air ketuban banyak.

• Kes ringan mungkin hanya memerlukan pemantauan rapi dengan ultrabunyi berkala.
• Kawalan gula darah sangat penting jika ibu menghidap diabetes gestasi.
• Ubat tertentu boleh digunakan dalam kes terpilih untuk mengurangkan penghasilan air ketuban.
• Prosedur pengeluaran air ketuban (amnioreduksi) mungkin dilakukan jika ibu mengalami simptom yang teruk atau risiko tinggi.

Doktor juga akan merancang kaedah dan masa kelahiran dengan teliti bagi mengurangkan komplikasi.

Bila Ibu Perlu Mendapatkan Rawatan Segera?

Ibu hamil perlu segera berjumpa doktor jika mengalami:

• Perut membesar dengan cepat dan terasa sangat tegang
• Sesak nafas yang semakin teruk
• Sakit perut atau kontraksi awal
• Pergerakan bayi berkurang secara mendadak

Tindakan awal boleh menyelamatkan nyawa ibu dan bayi.

Kesimpulan

Air ketuban memainkan peranan penting dalam kehamilan, tetapi jumlah yang berlebihan boleh membawa risiko serius jika tidak dikawal.

Polihidramnios bukan sekadar isu “air ketuban banyak”, sebaliknya satu keadaan perubatan yang memerlukan pemantauan rapi, diagnosis tepat dan pengurusan berterusan.

Dengan pemeriksaan antenatal yang konsisten dan rawatan yang sesuai, kebanyakan ibu dengan air ketuban banyak masih boleh melalui kehamilan dan kelahiran yang selamat.

Kesedaran, pemantauan awal dan kerjasama rapat dengan pasukan kesihatan adalah kunci utama untuk melindungi ibu dan bayi.