Satu kajian baharu daripada penyelidik di University of Colorado, Boulder mendapati bahawa pemanis tiruan popular iaitu eritritol (erythritol), berpotensi merosakkan sel-sel yang membina pelindung darah-otak (blood-brain barrier), sekali gus meningkatkan risiko strok.
Kajian yang diterbitkan dalam Journal of Applied Physiology itu memberikan penjelasan mekanisme biologi berhubung kajian epidemiologi terdahulu yang menghubungkan paras eritritol yang tinggi dalam darah dengan peningkatan risiko serangan jantung dan strok.
Menjejaskan Keseimbangan Salur Darah Otak
Pelindung darah-otak berfungsi sebagai benteng pertahanan utama yang membenarkan oksigen dan nutrien masuk ke dalam otak sambil menghalang racun serta bakteria.
Walau bagaimanapun, ujian makmal ke atas sel-sel endotelium otak manusia menunjukkan bahawa pendedahan kepada eritritol mengganggu fungsi normal sel-sel berkenaan.
Antara dapatan utama penyelidik termasuk:
- Pengurangan Nitrik Oksida: Sel otak menghasilkan kurang nitrik oksida — bahan semula jadi yang berfungsi meluaskan dan mengendurkan salur darah.
- Peningkatan Endothelin-1: Pemanis ini meningkatkan protein endothelin-1 yang menyebabkan salur darah menyempit.
- Penurunan Sebatian Pemecah Darah Beku: Rembesan tissue plasminogen activator (t-PA), iaitu sebatian penting untuk memecahkan darah beku, didapati merosot.
- Peningkatan Radikal Bebas: Paras molekul spesis oksigen reaktif (free radicals) meningkat, yang boleh merosakkan tisu sel secara beransur-ansur.
Ahli fisiologi kajian, Auburn Berry, menjelaskan bahawa kombinasi penyempitan salur darah dan penurunan keupayaan badan memecahkan darah beku merupakan faktor utama yang melonjakkan risiko strok iskemik.
“Secara keseluruhannya, jika salur darah anda semakin sempit dan keupayaan untuk memecahkan darah beku merosot, risiko anda terkena strok akan meningkat. Penyelidikan kami bukan sahaja menunjukkan perkara itu, malah menjelaskan bagaimana eritritol berpotensi mendorong risiko tersebut,” kata Berry.
Pemanis Tanpa Kalori yang Perlu Diawasi
Eritritol merupakan sejenis gula alkohol yang kerap digunakan dalam pelbagai produk makanan dan minuman diet atau ‘bebas gula’.
Ia menjadi pilihan pengeluar kerana hampir tidak mempunyai kalori, tahap kemanisannya mencapai 60 hingga 80 peratus daripada gula biasa, dan tidak menaikkan paras insulin.
Namun, pengkaji kanan kajian tersebut, Christopher DeSouza, menyarankan agar pengguna mula lebih berwaspada terhadap pengambilan pemanis gantian ini.
“Dapatan ini menambah bukti bahawa pemanis bukan berkhasiat yang selama ini dianggap selamat mungkin tidak terlepas daripada kesan sampingan terhadap kesihatan,” jelas DeSouza.
Ujian Makmal Perlu Kajian Lanjut
Penyelidik bagaimanapun menegaskan beberapa kekangan dalam kajian ini. Ujian yang dijalankan adalah berasaskan sel di makmal (in vitro) dan belum diuji secara langsung pada manusia hidup, di mana dos dan tindak balas biologi sebenar mungkin berbeza.
Di samping itu, tubuh manusia juga menghasilkan eritritol secara semula jadi dalam jumlah kecil.
Oleh itu, kajian klinikal jangka panjang masih diperlukan untuk memastikan sejauh mana pengambilan eritritol melalui makanan memberi kesan secara langsung kepada kesihatan otak manusia.
Rujukan
- Berry, A. R. et al. (2025). The non-nutritive sweetener erythritol adversely affects brain microvascular endothelial cell function. Journal of applied physiology.
