Sindrom HELLP ialah komplikasi kehamilan yang serius dan boleh mengancam nyawa ibu serta bayi jika tidak dikenal pasti dan dirawat dengan segera.
Nama HELLP merupakan singkatan daripada tiga masalah utama yang berlaku dalam keadaan ini, iaitu Hemolysis (pemusnahan sel darah merah), Elevated Liver Enzymes (peningkatan enzim hati) dan Low Platelet Count (bilangan platelet yang rendah).
Sindrom ini sering dikaitkan dengan praeklampsia yang teruk dan boleh berlaku pada penghujung kehamilan atau selepas bersalin.
Namun, tidak semua wanita dengan HELLP mempunyai tekanan darah tinggi atau protein dalam air kencing, menyebabkan diagnosis kadangkala mencabar.
Apakah Sindrom HELLP?
Sindrom HELLP melibatkan gangguan pada salur darah kecil dan kerosakan pada beberapa organ, terutamanya hati dan sistem darah.
Dalam keadaan ini, sel darah merah boleh rosak ketika melalui salur darah yang mengalami kerosakan, manakala platelet digunakan dengan lebih cepat sehingga bilangannya menurun.
Pada masa yang sama, kerosakan atau tekanan terhadap hati menyebabkan enzim hati seperti AST dan ALT meningkat dalam darah. Gabungan ketiga-tiga keadaan inilah yang membentuk sindrom HELLP.
HELLP dianggap berkait rapat dengan preeklampsia, tetapi kedua-duanya tidak semestinya berlaku bersama.
Sebahagian wanita dengan HELLP boleh mengalami keadaan ini tanpa tanda klasik preeklampsia seperti hipertensi atau proteinuria.
Siapa yang Berisiko Mengalami HELLP?
Sindrom HELLP agak jarang berlaku. Kajian terdahulu menganggarkan ia berlaku dalam kira-kira 0.5 hingga 0.9 peratus daripada semua kehamilan dan lebih kerap berlaku dalam kalangan wanita yang mengalami preeklampsia teruk.
Risiko boleh meningkat dalam kalangan wanita yang mempunyai sejarah preeklampsia atau HELLP dalam kehamilan terdahulu.
Faktor lain yang berkaitan termasuk beberapa keadaan yang meningkatkan risiko preeklampsia.
Kebanyakan kes berlaku sebelum kelahiran, lazimnya pada trimester ketiga. Namun, sindrom HELLP juga boleh berlaku selepas bayi dilahirkan, termasuk dalam tempoh awal selepas bersalin.
Apakah Simptom Sindrom HELLP?
Simptom HELLP boleh berbeza antara seorang wanita dengan wanita yang lain. Ada yang mengalami simptom yang jelas, manakala sebahagian lagi mungkin mempunyai simptom yang tidak begitu khusus.
Antara simptom-simptom yang boleh berlaku ialah:
- Sakit di bahagian atas abdomen, khususnya sebelah kanan
- Loya dan muntah
- Sakit kepala
- Keletihan atau rasa tidak sihat
- Penglihatan kabur
- Bengkak
- Tekanan darah tinggi
- Mudah mengalami pendarahan atau lebam akibat bilangan platelet yang rendah
Sakit di bahagian kanan atas abdomen amat penting untuk diberi perhatian kerana ia boleh menunjukkan penglibatan hati.
Masalahnya, sesetengah simptom HELLP boleh menyerupai masalah biasa semasa kehamilan atau penyakit lain.
Oleh itu, wanita hamil yang mengalami sakit abdomen yang kuat, sakit kepala teruk, gangguan penglihatan, muntah berterusan atau rasa tidak sihat secara tiba-tiba perlu mendapatkan pemeriksaan perubatan segera.
Bagaimana Sindrom HELLP Didiagnosis?
Diagnosis biasanya melibatkan pemeriksaan darah dan penilaian keadaan ibu serta bayi.
Doktor akan melihat beberapa petunjuk utama, termasuk tanda pemusnahan sel darah merah, peningkatan enzim hati dan penurunan platelet.
Antara pemeriksaan yang boleh dilakukan ialah:
- Kiraan darah lengkap untuk menilai paras platelet dan hemoglobin.
- Ujian fungsi hati seperti AST dan ALT.
- LDH dan bilirubin untuk membantu mengesan hemolisis.
- Pemeriksaan filem darah periferi bagi melihat perubahan pada sel darah merah.
- Ujian fungsi buah pinggang dan pembekuan darah jika diperlukan.
- Pemeriksaan tekanan darah dan air kencing untuk menilai tanda-tanda praeklampsia.
Dalam kriteria Tennessee yang sering digunakan, HELLP lengkap melibatkan bukti hemolisis, peningkatan AST dan penurunan platelet kepada kurang daripada 100,000 sel/µL.
Sesetengah wanita pula hanya mempunyai sebahagian daripada ciri tersebut. Keadaan ini dikenali sebagai partial HELLP dan masih memerlukan pemantauan kerana ia boleh berkembang menjadi HELLP lengkap.
Apakah Komplikasi yang Boleh Berlaku?
HELLP boleh berkembang dengan cepat dan menyebabkan komplikasi serius kepada ibu.
Antaranya termasuk pendarahan, gangguan pembekuan darah, kecederaan buah pinggang, edema pulmonari, kerosakan hati dan dalam kes yang jarang berlaku, pecah hati.
Keadaan ini juga boleh meningkatkan risiko komplikasi kepada bayi, termasuk pertumbuhan terbantut, kelahiran pramatang dan kematian dalam kandungan.
Disebabkan risiko tersebut, HELLP biasanya memerlukan rawatan di hospital dan pemantauan rapi.
Bagaimana Sindrom HELLP Dirawat?
Rawatan bergantung kepada usia kandungan, tahap keterukan keadaan ibu dan bayi serta sama ada terdapat komplikasi.
Dalam banyak keadaan, kelahiran bayi merupakan rawatan utama kerana sindrom ini berkait dengan kehamilan dan keadaan ibu boleh terus merosot jika kehamilan diteruskan.
Jika keadaan ibu atau bayi tidak stabil, kelahiran mungkin perlu dilakukan dengan segera tanpa mengira usia kandungan.
Jika keadaan lebih stabil dan usia kandungan masih jauh daripada cukup bulan, pakar mungkin mempertimbangkan langkah tertentu untuk memberi masa kepada bayi berkembang, tetapi keputusan ini perlu dibuat berdasarkan penilaian pakar obstetrik.
Ubat untuk mengawal tekanan darah mungkin diberikan jika tekanan darah tinggi, manakala magnesium sulfat boleh digunakan dalam keadaan tertentu untuk mengurangkan risiko sawan berkaitan praeklampsia.
Kortikosteroid juga boleh diberikan apabila kelahiran pramatang dijangka bagi membantu pematangan paru-paru bayi.
Pemantauan selepas bersalin juga penting kerana HELLP tidak semestinya hilang serta-merta selepas bayi dilahirkan.
Bila Perlu Mendapatkan Rawatan?
Sindrom HELLP ialah keadaan kecemasan obstetrik. Wanita hamil atau baru bersalin perlu mendapatkan rawatan segera jika mengalami sakit kuat di bahagian atas abdomen, sakit kepala teruk, penglihatan terganggu, muntah yang luar biasa, sesak nafas, pendarahan atau rasa sangat tidak sihat secara tiba-tiba.
Pengesanan awal amat penting kerana HELLP boleh berlaku tanpa semua tanda klasik praeklampsia. Pemeriksaan tekanan darah sahaja juga tidak mencukupi untuk menolak keadaan ini.
Secara keseluruhannya, sindrom HELLP merupakan komplikasi kehamilan yang serius tetapi boleh dikenal pasti melalui simptom, pemeriksaan fizikal dan ujian darah.
Rawatan yang cepat dan pemantauan rapi oleh pasukan obstetrik penting untuk mengurangkan risiko komplikasi kepada ibu dan bayi.
Rujukan
- Sibai B. M. (2004). Diagnosis, controversies, and management of the syndrome of hemolysis, elevated liver enzymes, and low platelet count. Obstetrics and gynecology.
- Haram, K. et al. (2009). The HELLP syndrome: clinical issues and management. A Review. BMC pregnancy and childbirth.
- Khalid F, Mahendraker N, Tonismae T. HELLP Syndrome. [Updated 2023 Jul 29]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2026 Jan-. Available from: NCBI
