Kajian saintifik terbaharu memberi amaran bahawa haiwan kesayangan seperti kucing dan anjing berpotensi menjadi ‘perantara’ penyebaran bakteria super yang sangat kebal terhadap antibiotik kepada manusia.
Kajian yang diterbitkan dalam jurnal Applied and Environmental Microbiology mendapati patogen berbahaya, Acinetobacter baumannii iaitu bakteria yang dikategorikan sebagai Keutamaan 1 (Priority 1: Kritikal) oleh Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO), kini menunjukkan potensi tinggi untuk bertukar hos antara haiwan peliharaan (binatang kesayangan) dan pemiliknya.
A. baumannii selama ini terkenal sebagai punca utama jangkitan kritikal di Unit Rawatan Rapi (ICU) hospital kerana kesukarannya untuk dirawat. Walau bagaimanapun, analisis genetik terbaharu mengesahkan bahawa bakteria ini mula menceroboh persekitaran domestik.
Pasukan penyelidik yang diketuai oleh Xiangkuan Zheng dari Nanjing Agricultural University telah menganalisis 509 sampel genetik A. baumannii daripada 33 spesies haiwan di 17 buah negara, lalu membandingkannya dengan ribuan sampel klinikal pesakit hospital di rantau yang sama.
Hasilnya amat mengejutkan. Sampel bakteria yang diuji daripada kucing, anjing dan kuda mempunyai persamaan genetik sehingga 99.5 peratus (99.5%) berbanding strain yang menjangkiti manusia di hospital berdekatan.
Sebaliknya, strain pada haiwan ternakan dan haiwan liar hanya menunjukkan kemiripan genetik sekitar 97 hingga 98 peratus.
Lebih membimbangkan, sampel daripada haiwan peliharaan (pet) turut mengandungi gen kebal terhadap carbapenem iaitu jenis antibiotik gred tertinggi yang hanya digunakan doktor hospital apabila ubat-ubatan lain gagal.
Gen rintangan khusus ini langsung tidak ditemui pada sampel haiwan ternakan mahupun haiwan liar.
Penyelidik percaya bahawa hubungan fizikal yang berterusan dan amat rapat seperti memeluk, membelai, berkongsi tempat tidur, serta pendedahan kepada air liur menjadi laluan utama yang membolehkan bakteria ini bertukar hos.
Walau bagaimanapun, pakar menegaskan bahawa dapatan ini bukannya bukti langsung bahawa haiwan peliharaan secara khusus telah menjangkiti pemilik mereka, sebaliknya ia merupakan jejak genetik yang membuktikan persekitaran rumah kini terdedah kepada risiko rintangan antimikrob (antimicrobial resistance).
Bagi mengurangkan risiko jangkitan merentas spesies ini, pemilik haiwan dinasihatkan untuk sentiasa mengamalkan kebersihan kendiri:
- Cuci tangan dengan sabun selepas memegang haiwan, membersihkan najis atau mengendalikan mangkuk makanan mereka.
- Elakkan daripada membiarkan haiwan jilat muka, mulut, atau bahagian kulit yang mempunyai luka terbuka.
- Gunakan antibiotik haiwan mengikut nasihat veterinar dan elakkan rawatan kendiri tanpa preskripsi sah untuk mencegah bakteria menjadi lebih kebal.
- Dapatkan rawatan segera jika haiwan kesayangan menunjukkan simptom jangkitan kulit, saluran kencing atau pernafasan.
.
Rujukan
- Zheng, X. et al. (2026).The population structure of Acinetobacter baumannii isolated from animals: an emerging zoonotic threat. Appl Environ Microbiol
- WHO. (2017). WHO publishes list of bacteria for which new antibiotics are urgently needed.
