Virus Nipah: Apa yang Anda Perlu Tahu

Virus Nipah ialah sejenis virus zoonotik, iaitu virus yang boleh berpindah daripada haiwan kepada manusia.

Walaupun jarang berlaku, jangkitan virus ini dianggap sangat serius kerana boleh menyebabkan penyakit yang teruk dan kadar kematian yang tinggi.

Sejak pertama kali dikenal pasti pada akhir 1990-an, virus Nipah telah menjadi perhatian pihak kesihatan awam di beberapa negara, termasuk Malaysia.

Artikel ini bertujuan memberi penerangan ringkas dan mudah difahami kepada anda mengenai apa itu virus Nipah, bagaimana ia merebak, gejala yang boleh berlaku, serta langkah pencegahan yang boleh diambil.

Asal-usul dan Sejarah Virus Nipah

Virus Nipah pertama kali dikesan pada tahun 1998 di Malaysia, khususnya di kawasan ladang ternakan babi.

Wabak tersebut menyebabkan ramai penternak dan pekerja ladang jatuh sakit, dengan sebahagian besar mengalami radang otak atau ensefalitis.

Nama “Nipah” diambil daripada Kampung Sungai Nipah di Negeri Sembilan, salah satu lokasi awal wabak ini dikenal pasti.

Kajian mendapati bahawa pembawa semula jadi virus Nipah ialah kelawar buah daripada genus Pteropus, yang juga dikenali sebagai kelawar terbang.

Kelawar ini biasanya tidak menunjukkan tanda sakit tetapi boleh membawa virus dan menyebarkannya kepada haiwan lain atau manusia.

Bagaimana Virus Nipah Merebak?

Virus Nipah boleh merebak melalui beberapa cara. Penularan paling biasa ialah daripada haiwan yang dijangkiti kepada manusia.

Dalam kes awal di Malaysia, babi yang dijangkiti virus daripada kelawar menjadi perantara utama sebelum virus menjangkiti manusia.

Selain itu, manusia juga boleh dijangkiti melalui:

• Sentuhan langsung dengan haiwan yang dijangkiti, termasuk cecair badan seperti air liur, darah atau air kencing.
• Pengambilan makanan yang tercemar seperti buah atau air nira kelapa yang tercemar dengan air liur atau najis kelawar.
• Penularan daripada manusia ke manusia, terutamanya melalui sentuhan rapat dengan pesakit yang dijangkiti, seperti penjaga atau ahli keluarga.

Penularan antara manusia biasanya berlaku dalam persekitaran penjagaan kesihatan atau rumah jika langkah kawalan jangkitan tidak dipatuhi dengan baik.

Gejala-gejala Jangkitan Virus Nipah

Gejala-gejala virus Nipah boleh berbeza-beza antara individu. Dalam sesetengah kes, jangkitan mungkin bermula dengan gejala ringan, tetapi ia boleh berkembang dengan cepat menjadi keadaan yang mengancam nyawa.

Gejala-gejala awal yang biasa adalah seperti berikut:

• Demam
• Sakit kepala
• Sakit otot
• Keletihan
• Loya dan muntah

Apabila penyakit menjadi lebih teruk, pesakit boleh mengalami:

• Kekeliruan dan perubahan tingkah laku
• Mengantuk yang melampau
• Sukar bernafas
• Kejang
• Koma akibat radang otak

Tempoh inkubasi iaitu masa antara jangkitan dan kemunculan gejala biasanya sekitar 4 hingga 14 hari, tetapi dalam sesetengah kes boleh menjadi lebih lama.

Tahap Bahaya dan Kadar Kematian

Virus Nipah dianggap sangat berbahaya kerana kadar kematiannya yang tinggi.

Di beberapa negara yang pernah dilaporkan, kadar kematian boleh mencecah antara 40 hingga 75 peratus, bergantung kepada tahap penjagaan kesihatan dan pengesanan awal.

Selain risiko kematian, sesetengah pesakit yang terselamat mungkin mengalami kesan jangka panjang seperti masalah saraf, gangguan ingatan atau perubahan personaliti.

Dalam kes tertentu, radang otak boleh berulang semula beberapa bulan atau tahun selepas jangkitan awal.

Rawatan dan Vaksin

Setakat ini, tiada rawatan khusus atau ubat antivirus yang terbukti berkesan untuk merawat jangkitan virus Nipah.

Rawatan yang diberikan biasanya bersifat sokongan, bertujuan mengurangkan gejala dan menyokong fungsi tubuh pesakit. Ini termasuk:

• Rawatan di hospital, selalunya di unit rawatan rapi
• Bantuan pernafasan jika diperlukan
• Pengawalan sawan dan demam
• Pemantauan rapi sistem saraf

Begitu juga, tiada vaksin yang tersedia untuk orang awam pada masa ini. Walau bagaimanapun, penyelidikan sedang dijalankan di peringkat antarabangsa untuk membangunkan vaksin dan rawatan yang lebih berkesan.

Langkah-langkah Pencegahan untuk Orang Awam

Oleh demikian kerana tiada rawatan khusus, pencegahan merupakan langkah paling penting dalam mengawal virus Nipah.

Antara langkah-langkah yang boleh diambil oleh orang awam adalah:

• Elakkan sentuhan dengan haiwan berisiko: Jangan menyentuh atau mengendalikan kelawar, babi atau haiwan lain yang kelihatan sakit, terutamanya tanpa perlindungan.
• Pastikan kebersihan makanan: Basuh buah-buahan dengan bersih sebelum dimakan. Elakkan mengambil makanan atau minuman yang mungkin tercemar seperti air nira mentah di kawasan berisiko.
• Amalkan kebersihan diri: Kerap mencuci tangan dengan sabun dan air, terutamanya selepas berada di tempat awam atau berurusan dengan haiwan.
• Gunakan perlindungan apabila menjaga pesakit: Jika menjaga individu yang disyaki atau disahkan dijangkiti, gunakan pelitup muka, sarung tangan dan elakkan sentuhan langsung dengan cecair badan.
• Dapatkan rawatan awal: Segera ke fasiliti kesihatan jika mengalami demam dan gejala lain selepas terdedah kepada haiwan berisiko atau kawasan wabak.

Kesimpulan

Virus Nipah ialah penyakit berjangkit yang jarang berlaku tetapi sangat berbahaya. Walaupun risiko kepada orang awam secara umum adalah rendah, kesedaran dan langkah pencegahan tetap penting, terutamanya di kawasan berisiko.

Dengan maklumat yang betul, amalan kebersihan yang baik dan tindakan awal apabila bergejala, risiko jangkitan dapat dikurangkan.

Pengetahuan ialah langkah pertama untuk melindungi diri, keluarga dan masyarakat secara keseluruhan.