Aspirin: Kegunaan, Dos, Kesan Sampingan, Interaksi dan Langkah Berjaga-jaga

Apa itu Aspirin?

Aspirin ialah ubat yang tergolong dalam kumpulan ubat antiradang bukan steroid (NSAID). Ia telah digunakan selama lebih daripada 100 tahun untuk mengurangkan kesakitan, demam dan keradangan.

Selain itu, aspirin pada dos rendah juga digunakan untuk membantu mengurangkan risiko pembentukan darah beku yang boleh menyebabkan serangan jantung atau strok.

Bahan aktif aspirin dikenali sebagai asid asetilsalisilik (acetylsalicylic acid). Ia bertindak dengan menghalang penghasilan bahan kimia yang dipanggil prostaglandin, iaitu bahan yang memainkan peranan dalam menyebabkan kesakitan, keradangan dan demam.

Pada dos rendah, aspirin juga menghalang platelet daripada bergumpal, sekali gus membantu mengurangkan pembentukan darah beku.

Walaupun aspirin mudah didapati di farmasi, penggunaannya tidak sesuai untuk semua orang. Pengambilan tanpa nasihat doktor boleh meningkatkan risiko pendarahan, terutama jika digunakan dalam tempoh yang lama.

Kegunaan Aspirin

Aspirin mempunyai pelbagai kegunaan bergantung kepada dos yang diberikan.

Antara kegunaan utamanya ialah:

• Melegakan sakit kepala.
• Mengurangkan sakit gigi.
• Melegakan sakit otot dan sendi.
• Mengurangkan demam.
• Mengurangkan keradangan akibat keadaan seperti artritis.
• Mengurangkan risiko serangan jantung pertama atau berulang bagi individu tertentu.
• Mengurangkan risiko strok iskemia.
• Digunakan selepas prosedur seperti pemasangan stent atau pembedahan pintasan jantung mengikut arahan doktor.

Aspirin dos rendah biasanya diberikan kepada individu yang mempunyai risiko tinggi penyakit kardiovaskular.

Walau bagaimanapun, penggunaannya sebagai langkah pencegahan bagi individu yang sihat tidak lagi disyorkan secara rutin kerana risiko pendarahan mungkin melebihi manfaatnya.

Dos Aspirin

Dos aspirin bergantung kepada tujuan penggunaannya, umur dan keadaan kesihatan pesakit.

Dewasa

Untuk sakit atau demam

• 300 hingga 650 mg setiap 4 hingga 6 jam apabila diperlukan.
• Dos maksimum biasanya tidak melebihi 4,000 mg sehari melainkan diarahkan oleh doktor.

Untuk pencegahan serangan jantung atau strok

• 50 hingga 162.5 mg sekali sehari.

Kanak-kanak

Aspirin tidak digalakkan diberikan kepada kanak-kanak atau remaja yang mengalami jangkitan virus seperti selesema atau cacar air kerana boleh meningkatkan risiko Sindrom Reye, iaitu keadaan yang jarang berlaku tetapi boleh mengancam nyawa.

Sentiasa ikut arahan doktor atau label ubat dan jangan mengambil dos yang lebih tinggi atau lebih lama daripada yang disyorkan.

Cara Mengambil Aspirin

Untuk mengurangkan risiko iritasi pada perut, aspirin boleh diambil bersama makanan atau selepas makan.

Beberapa perkara penting yang perlu diingat ialah:

• Telan tablet bersalut enterik (enteric-coated) tanpa menghancurkan atau mengunyahnya.
• Minum air yang mencukupi semasa mengambil ubat.
• Jangan mengambil lebih daripada satu produk yang mengandungi aspirin pada masa yang sama tanpa mendapatkan nasihat doktor.
• Jika terlupa mengambil dos aspirin harian, ambil sebaik sahaja teringat. Namun, jika sudah hampir waktu dos seterusnya, abaikan dos yang tertinggal dan jangan gandakan dos.

Kesan Sampingan Aspirin

Seperti ubat lain, aspirin boleh menyebabkan kesan sampingan. Kebanyakan kesan sampingan adalah ringan, namun ada juga yang memerlukan rawatan segera.

Kesan sampingan biasa

Antara kesan sampingan yang sering dilaporkan ialah:

• Pedih ulu hati.
• Sakit perut.
• Loya.
• Muntah.
• Gangguan pencernaan.
• Lebam dengan lebih mudah.

Kesan sampingan serius

Segera dapatkan rawatan perubatan jika mengalami:

• Najis berwarna hitam atau berdarah.
• Muntah darah atau muntah yang menyerupai serbuk kopi.
• Pendarahan yang sukar berhenti.
• Sakit perut yang teruk.
• Sesak nafas.
• Bengkak pada muka, bibir atau lidah.
• Ruam kulit yang teruk.
• Bunyi berdesing di telinga atau kehilangan pendengaran, terutamanya selepas mengambil dos yang tinggi.

Risiko pendarahan meningkat apabila aspirin digunakan dalam jangka masa panjang atau diambil bersama ubat lain yang turut meningkatkan risiko pendarahan.

Siapa yang Tidak Boleh Mengambil Aspirin?

Aspirin mungkin tidak sesuai bagi sesetengah individu.

Maklumkan kepada doktor jika anda mempunyai:

• Alahan terhadap aspirin atau NSAID lain.
• Ulser perut atau sejarah pendarahan gastrousus.
• Gangguan pembekuan darah.
• Penyakit hati.
• Penyakit buah pinggang.
• Asma yang menjadi lebih teruk selepas mengambil aspirin atau NSAID.
• Tekanan darah tinggi yang tidak terkawal.

Wanita hamil, khususnya pada trimester ketiga, biasanya tidak digalakkan mengambil aspirin biasa melainkan diarahkan oleh doktor kerana ia boleh memberi kesan kepada ibu dan bayi.

Interaksi Ubat

Aspirin boleh berinteraksi dengan pelbagai jenis ubat, makanan tambahan dan herba.

Antara ubat yang boleh meningkatkan risiko interaksi termasuk:

• Ubat pencair darah seperti warfarin, apixaban dan rivaroxaban.
• Ubat antiplatelet seperti clopidogrel.
• NSAID lain seperti ibuprofen, naproxen dan diclofenac.
• Kortikosteroid seperti prednisolone.
• Sesetengah antidepresan jenis SSRI.
• Methotrexate.
• Beberapa ubat tekanan darah.
• Ubat diabetes tertentu.

Pengambilan alkohol secara berlebihan juga boleh meningkatkan risiko pendarahan perut ketika menggunakan aspirin.

Sebelum memulakan aspirin, maklumkan kepada doktor atau ahli farmasi tentang semua ubat, vitamin dan suplemen yang sedang diambil.

Amaran Penting

Walaupun aspirin boleh dibeli tanpa preskripsi, ia bukan ubat yang selamat untuk semua orang.

Penggunaan aspirin dalam jangka masa panjang hendaklah dipantau oleh doktor, terutama bagi individu yang berisiko mengalami pendarahan.

Jika anda dijadualkan menjalani pembedahan atau prosedur pergigian, doktor mungkin akan meminta anda menghentikan aspirin beberapa hari sebelum prosedur bagi mengurangkan risiko pendarahan.

Jangan berhenti mengambil aspirin yang dipreskripsikan untuk penyakit jantung tanpa berbincang dengan doktor terlebih dahulu.

Bilakah Perlu Mendapatkan Rawatan Segera?

Hubungi doktor atau pergi ke jabatan kecemasan dengan segera jika mengalami:

• Tanda-tanda reaksi alahan seperti kesukaran bernafas atau bengkak pada muka.
• Pendarahan yang tidak berhenti.
• Najis hitam atau berdarah.
• Muntah darah.
• Sakit dada secara tiba-tiba.
• Tanda-tanda strok seperti kelemahan sebelah badan atau pertuturan menjadi tidak jelas.
• Pengsan atau pening yang teruk.

Rujukan

• Puckey, M. (2024). Aspirin Uses, Dosage,Side Effects and Interactions. Drugs.com
• DailyMed. (2024). Aspirin Drug Label (U.S. National Library of Medicine).