Menurunkan berat badan sering dikaitkan dengan perubahan penampilan, namun manfaatnya sebenarnya jauh lebih besar daripada sekadar kelihatan lebih kurus.
Bagi individu yang mempunyai berat badan berlebihan atau obesiti, penurunan berat badan secara beransur-ansur boleh memberikan kesan positif kepada pelbagai sistem dalam tubuh, termasuk jantung, metabolisme, sendi, hati dan sistem pernafasan.
Penyelidikan perubatan menunjukkan bahawa penurunan berat badan yang sederhana pun boleh membawa perubahan kesihatan yang bermakna.
Satu ulasan dalam JAMA melaporkan bahawa kehilangan sekitar 5% hingga 10% daripada berat badan boleh membantu memperbaiki tekanan darah dan kawalan gula darah dalam kalangan individu dengan obesiti. [1]
Berikut ialah 10 kebaikan menurunkan berat badan kepada kesihatan yang penting untuk diketahui.
1. Membantu Mengawal Tekanan Darah
Berat badan berlebihan meningkatkan beban kerja sistem kardiovaskular. Apabila berat badan meningkat, jantung perlu bekerja lebih keras untuk mengepam darah ke seluruh tubuh. Keadaan ini boleh menyumbang kepada tekanan darah tinggi atau hipertensi.
Menurunkan berat badan boleh membantu mengurangkan tekanan pada sistem peredaran darah.
Menurut ulasan perubatan mengenai pengurusan obesiti, penurunan berat badan sebanyak 5% hingga 10% boleh menurunkan tekanan darah sistolik, dengan anggaran penurunan sekitar 3 mmHg dalam kalangan individu yang mempunyai hipertensi. [1]
Walaupun perubahan ini mungkin kelihatan kecil, kawalan tekanan darah yang lebih baik penting kerana hipertensi merupakan faktor risiko utama serangan jantung, strok dan penyakit buah pinggang.
2. Meningkatkan Kawalan Gula Darah
Obesiti, khususnya pengumpulan lemak berlebihan di bahagian abdomen, berkait rapat dengan rintangan insulin.
Dalam keadaan ini, sel badan menjadi kurang responsif terhadap insulin, iaitu hormon yang membantu mengawal paras glukosa dalam darah.
Penurunan berat badan boleh meningkatkan sensitiviti insulin dan membantu tubuh menggunakan glukosa dengan lebih berkesan.
Kajian dan ulasan jangka panjang mendapati bahawa penurunan berat badan juga boleh mengurangkan risiko perkembangan diabetes jenis 2 dalam individu yang berisiko. [2]
Bagi pesakit diabetes jenis 2, penurunan berat badan juga boleh membantu menurunkan paras HbA1c. Ulasan dalam JAMA melaporkan bahawa kehilangan 5% hingga 10% berat badan boleh dikaitkan dengan penurunan HbA1c sekitar 0.6% hingga 1% dalam sesetengah individu. [1]
Namun, jumlah penurunan berat badan yang diperlukan dan kesannya terhadap diabetes berbeza antara individu.
3. Mengurangkan Risiko Penyakit Jantung dan Memperbaiki Faktor Risiko
Berat badan berlebihan sering hadir bersama beberapa faktor risiko penyakit jantung seperti tekanan darah tinggi, paras kolesterol tidak normal, diabetes dan keradangan kronik.
Menurunkan berat badan boleh membantu memperbaiki beberapa faktor ini secara serentak. Penurunan berat badan dan peningkatan aktiviti fizikal dilaporkan berkesan dalam memperbaiki faktor risiko kardiovaskular, terutamanya dalam individu yang mempunyai masalah metabolik. [3]
Penting untuk difahami bahawa menurunkan berat badan bukan jaminan seseorang tidak akan mendapat penyakit jantung. Faktor lain seperti umur, genetik, tabiat merokok dan aktiviti fizikal juga memainkan peranan.
Namun, mencapai berat badan yang lebih sihat boleh menjadi salah satu langkah penting untuk mengurangkan beban faktor risiko.
4. Mengurangkan Risiko atau Keterukan Hati Berlemak
Penyakit hati berlemak yang berkaitan dengan gangguan metabolik semakin menjadi masalah kesihatan yang biasa.
Pengumpulan lemak berlebihan dalam hati boleh menyebabkan keradangan dan dalam sesetengah kes, perkembangan fibrosis serta sirosis.
Pengubahsuaian gaya hidup untuk mencapai penurunan berat badan merupakan antara pendekatan utama dalam pengurusan penyakit hati berlemak.
Garis panduan dan ulasan klinikal oleh American Gastroenterological Association menyatakan bahawa penurunan berat badan melalui perubahan diet dan aktiviti fizikal merupakan intervensi barisan pertama bagi pesakit yang mempunyai penyakit hati berlemak. [4]
Oleh itu, mengurangkan berat badan secara sihat bukan sahaja memberi manfaat kepada angka pada penimbang, malah boleh membantu mengurangkan beban metabolik terhadap hati.
5. Mengurangkan Beban Pada Sendi
Setiap kilogram berat badan tambahan memberi tekanan tambahan kepada sendi yang menanggung berat, terutamanya lutut, pinggul dan kaki.
Obesiti merupakan salah satu faktor yang dikaitkan dengan osteoartritis, iaitu penyakit sendi yang menyebabkan sakit, kekakuan dan pergerakan terhad.
Ulasan mengenai pengurusan obesiti turut menyenaraikan osteoartritis sebagai antara komplikasi kesihatan yang lebih kerap berlaku dalam kalangan individu dengan obesiti. [1]
Apabila berat badan berkurangan, tekanan mekanikal pada sendi juga dapat dikurangkan. Bagi sesetengah individu, ini boleh membantu meningkatkan keselesaan ketika berjalan dan menjalankan aktiviti harian.
Penurunan berat badan yang digabungkan dengan senaman yang sesuai juga boleh membantu menyokong kekuatan otot di sekeliling sendi.
6. Membantu Meningkatkan Kualiti Tidur
Obesiti dikaitkan dengan pelbagai gangguan tidur, termasuk apnea tidur obstruktif.
Dalam keadaan ini, saluran pernafasan boleh berulang kali menjadi sempit atau tertutup ketika tidur, menyebabkan pernafasan terganggu.
Penyakit hati berlemak dan obesiti sendiri turut mempunyai kaitan dengan apnea tidur obstruktif serta masalah kesihatan metabolik yang lain. [4]
Bagi individu tertentu, pengurangan berat badan boleh membantu mengurangkan pengumpulan tisu lemak di kawasan yang mempengaruhi saluran pernafasan dan seterusnya memperbaiki masalah pernafasan ketika tidur.
Walau bagaimanapun, pesakit yang disyaki mengalami apnea tidur perlu mendapatkan penilaian doktor kerana penurunan berat badan tidak semestinya menggantikan rawatan seperti terapi CPAP.
7. Meningkatkan Tenaga dan Keupayaan Melakukan Aktiviti Fizikal
Berat badan yang berlebihan boleh menyebabkan aktiviti harian seperti berjalan, menaiki tangga atau berdiri dalam tempoh lama menjadi lebih mencabar.
Apabila berat badan menurun, sesetengah individu mungkin mendapati pergerakan menjadi lebih mudah dan kurang membebankan.
Peningkatan aktiviti fizikal pula boleh mencipta kitaran positif: seseorang menjadi lebih aktif, membakar lebih banyak tenaga, meningkatkan kecergasan dan membantu mengekalkan berat badan yang lebih sihat.
Manfaat ini tidak semestinya bergantung kepada penurunan berat badan yang besar. Perubahan sederhana yang berkekalan, terutama apabila digabungkan dengan senaman, boleh meningkatkan fungsi fizikal dan kesejahteraan harian.
8. Membantu Meningkatkan Kualiti Hidup
Kesan berat badan berlebihan tidak terhad kepada penyakit fizikal. Ia juga boleh mempengaruhi mobiliti, keyakinan diri, kemampuan melakukan aktiviti dan kesejahteraan harian.
Penyelidikan mengenai penyakit metabolik kronik mendapati bahawa masalah seperti penyakit hati berlemak boleh dikaitkan dengan penurunan kualiti hidup, khususnya dalam aspek fungsi fizikal. [5]
Oleh sebab itu, perubahan gaya hidup yang membawa kepada peningkatan kesihatan metabolik dan keupayaan fizikal berpotensi memberi kesan positif terhadap kehidupan seharian.
Namun, matlamat menurunkan berat badan tidak seharusnya semata-mata berasaskan rupa bentuk tubuh.
Penekanan yang lebih sihat ialah terhadap peningkatan fungsi tubuh, kecergasan dan pengurangan risiko penyakit.
9. Mengurangkan Risiko Komplikasi Berkaitan Obesiti
Obesiti dikaitkan dengan peningkatan risiko pelbagai masalah kesihatan, termasuk diabetes jenis 2, hipertensi, penyakit kardiovaskular, gangguan tidur dan osteoartritis. [1]
Oleh itu, penurunan berat badan boleh membantu mengurangkan beberapa faktor yang menyumbang kepada komplikasi tersebut.
Kesan ini amat penting bagi individu yang telah mempunyai masalah metabolik seperti pradiabetes atau tekanan darah tinggi.
Penurunan berat badan bukanlah satu-satunya rawatan. Sesetengah individu mungkin masih memerlukan ubat atau rawatan lain walaupun telah berjaya menurunkan berat badan.
Namun, perubahan berat badan yang dicapai melalui pendekatan sesuai boleh menjadi komponen penting dalam pengurusan kesihatan jangka panjang.
10. Berpotensi Menyumbang Kepada Jangka Hayat yang Lebih Baik
Hubungan antara penurunan berat badan dan kadar kematian adalah kompleks kerana penting untuk membezakan antara penurunan berat badan yang disengajakan dengan penurunan berat badan akibat penyakit.
Meta-analisis ujian klinikal rawak yang melibatkan 17,186 peserta mendapati bahawa intervensi penurunan berat badan secara sengaja berasaskan gaya hidup dikaitkan dengan risiko kematian semua sebab yang 15% lebih rendah berbanding kumpulan tanpa intervensi penurunan berat badan. [6]
Namun, hasil ini perlu ditafsirkan dengan berhati-hati. Penurunan berat badan yang tidak disengajakan boleh menjadi petanda masalah kesihatan tertentu dan mempunyai implikasi yang berbeza. [7]
Kesimpulannya, bagi individu yang mempunyai berat badan berlebihan atau obesiti, menurunkan berat badan secara sengaja dan sihat boleh memberikan manfaat yang meluas kepada kesihatan.
Ia boleh membantu mengawal tekanan darah dan gula darah, mengurangkan beban pada jantung serta sendi, menyokong kesihatan hati dan meningkatkan fungsi fizikal.
Matlamatnya bukan untuk mencapai angka tertentu pada penimbang dalam masa singkat. Sebaliknya, fokus kepada penurunan berat badan yang beransur-ansur, pemakanan seimbang, aktiviti fizikal yang konsisten dan perubahan gaya hidup yang boleh dikekalkan dalam jangka panjang.
Jika anda mempunyai diabetes, penyakit jantung, masalah hormon atau mengambil ubat tertentu, berbincanglah dengan doktor sebelum memulakan program penurunan berat badan.
Rujukan
- Elmaleh-Sachs, A. et al. (2023). Obesity Management in Adults: A Review. JAMA.
- Aucott, L. et al. (2004). Weight loss in obese diabetic and non-diabetic individuals and long-term diabetes outcomes–a systematic review. Diabetes, obesity & metabolism.
- Johnston, M. P. et al. (2021). Update on cardiovascular risk in nonalcoholic fatty liver disease. Current opinion in cardiology.
- Younossi, Z. M. et al. (2021). AGA Clinical Practice Update on Lifestyle Modification Using Diet and Exercise to Achieve Weight Loss in the Management of Nonalcoholic Fatty Liver Disease: Expert Review. Gastroenterology.
- Assimakopoulos, K. et al. (2018). Quality of life in patients with nonalcoholic fatty liver disease: A systematic review. Journal of psychosomatic research.
- Kritchevsky, S. B. et al. (2015). Intentional weight loss and all-cause mortality: a meta-analysis of randomized clinical trials. PloS one.
- De Stefani, F. D. C. et al. (2018). Observational Evidence for Unintentional Weight Loss in All-Cause Mortality and Major Cardiovascular Events: A Systematic Review and Meta-Analysis. Scientific reports.
