Hidradenitis suppurativa (HS) ialah penyakit kulit kronik yang menyebabkan ketulan atau nodul yang menyakitkan, abses berulang, saluran di bawah kulit dan parut.
Penyakit ini lazimnya berlaku pada kawasan yang mempunyai lipatan kulit seperti ketiak, celah paha, kawasan kemaluan, bawah payudara dan punggung.
Walaupun sering disalah anggap sebagai bisul biasa, HS merupakan penyakit keradangan yang kompleks dan memerlukan pengurusan jangka panjang.
Hidradenitis suppurativa boleh menjejaskan kualiti hidup dengan ketara kerana kesakitan, keluar nanah, bau, parut dan kesukaran melakukan aktiviti harian.
Diagnosis awal penting kerana kerosakan kulit dan pembentukan saluran kronik boleh menjadi semakin sukar untuk dirawat apabila penyakit berlanjutan.
Apa itu Hidradenitis Suppurativa?
Hidradenitis suppurativa ialah penyakit keradangan kronik yang bermula terutamanya daripada unit folikel rambut.
Penyumbatan folikel boleh menyebabkan folikel membengkak dan akhirnya pecah, lalu mencetuskan tindak balas keradangan pada tisu di sekelilingnya.
Proses ini boleh menghasilkan nodul, abses dan saluran yang dikenali sebagai sinus tracts atau terowong di bawah kulit.
Apabila keradangan berulang, kulit boleh mengalami fibrosis dan parut kekal. Dalam kes yang lebih teruk, beberapa saluran boleh terbentuk dan saling berhubung di bawah permukaan kulit.
Punca sebenar HS masih belum difahami sepenuhnya. Faktor genetik, sistem imun, hormon dan faktor persekitaran dipercayai memainkan peranan dalam perkembangannya.
Apakah Gejala-gejala Hidradenitis Suppurativa?
Gejala-gejala hidradenitis suppurativa boleh berbeza mengikut individu dan tahap penyakit. Antara tanda dan gejala yang biasa adalah:
- Ketulan atau nodul yang dalam dan menyakitkan.
- Abses yang berisi nanah.
- Lesi yang berulang di lokasi sama.
- Luka yang pecah dan mengeluarkan nanah atau cecair.
- Terowong atau saluran di bawah kulit yang menghubungkan beberapa lesi.
- Parut tebal atau parut yang menyerupai tali.
- Bau kurang menyenangkan daripada luka yang mengeluarkan cecair.
- Kegatalan atau rasa tidak selesa pada kawasan terjejas.
Lesi biasanya muncul di kawasan yang mengalami geseran dan mempunyai lipatan kulit, termasuk ketiak, celah paha, kawasan sekitar kemaluan dan punggung.
Bagi sesetengah individu, ia juga boleh berlaku di kawasan lain.
Siapa yang Berisiko Mendapat HS?
Hidradenitis suppurativa boleh berlaku kepada sesiapa sahaja, tetapi beberapa faktor dikaitkan dengan risiko yang lebih tinggi.
Antaranya ialah sejarah keluarga, obesiti, merokok dan gangguan metabolik seperti sindrom metabolik serta diabetes jenis 2.
Faktor hormon juga dipercayai mempunyai peranan dalam sesetengah pesakit.
Penting untuk difahami bahawa HS bukan semata-mata berpunca daripada kebersihan diri yang kurang baik.
Ia ialah penyakit keradangan yang kompleks dan seseorang tidak sepatutnya menyalahkan diri sendiri kerana mengalaminya.
Bagaimana Hidradenitis Suppurativa Didiagnosis?
Tiada satu ujian darah atau ujian makmal khusus yang boleh mengesahkan HS. Diagnosis biasanya dibuat berdasarkan sejarah penyakit dan pemeriksaan kulit oleh doktor.
Doktor akan menilai beberapa perkara seperti lokasi lesi, jenis ketulan, kekerapan ia berulang serta kewujudan parut dan saluran di bawah kulit.
Dalam sesetengah keadaan, pemeriksaan menggunakan ultrabunyi kulit boleh membantu mengenal pasti lesi atau saluran yang berada lebih dalam dan tidak kelihatan dengan jelas pada permukaan kulit.
Tahap keterukan penyakit juga boleh dinilai menggunakan sistem seperti Hurley staging, yang secara umum mengklasifikasikan HS daripada lesi terhad kepada penyakit yang lebih meluas dengan pembentukan saluran dan parut.
Bagaimana Hidradenitis Suppurativa Dirawat?
Rawatan bergantung kepada tahap penyakit, jenis lesi, lokasi dan kesannya terhadap kehidupan pesakit.
Matlamat rawatan bukan sekadar merawat satu ketulan, tetapi mengurangkan keradangan, mencegah pembentukan lesi baharu, mengawal kesakitan serta mengelakkan kerosakan kulit menjadi semakin teruk.
Bagi penyakit yang lebih ringan, doktor mungkin menggunakan rawatan sapuan tertentu dan penjagaan kulit yang sesuai.
Antibiotik juga boleh digunakan dalam keadaan tertentu untuk membantu mengawal keradangan atau jangkitan yang berkaitan.
Suntikan kortikosteroid ke dalam lesi tertentu merupakan satu lagi pilihan dalam kes terpilih.
Bagi hidradenitis suppurativa sederhana hingga teruk, rawatan sistemik mungkin diperlukan. Ubat yang menyasarkan tindak balas imun termasuk terapi biologi, boleh digunakan untuk pesakit tertentu.
Pilihan rawatan bergantung kepada keadaan individu dan penilaian pakar dermatologi.
Prosedur seperti deroofing atau pembedahan membuang kawasan kulit yang mempunyai saluran kronik juga boleh dipertimbangkan, terutama apabila terdapat lesi atau terowong yang berterusan.
Perubahan Gaya Hidup
Pengurusan hidradenitis suppurativa biasanya melibatkan pendekatan yang menyeluruh. Pesakit digalakkan mengelakkan pakaian yang terlalu ketat atau aktiviti yang menyebabkan geseran berlebihan pada kawasan terjejas.
Bagi individu yang mempunyai berat badan berlebihan, pengurusan berat badan boleh menjadi sebahagian daripada strategi rawatan.
Berhenti merokok juga penting kerana merokok dikaitkan dengan HS dan boleh menyumbang kepada keadaan keradangan yang lebih buruk.
Penjagaan kulit yang lembut juga penting. Produk yang menyebabkan iritasi dan pencukuran yang mencederakan kulit mungkin perlu dielakkan. Pakar dermatologi boleh mencadangkan rutin penjagaan kulit yang sesuai dengan keadaan pesakit.
HS Boleh Menjejaskan Kesihatan Mental
Kesan hidradenitis suppurativa bukan terhad kepada kulit. Kesakitan kronik, bau daripada luka, parut dan kebimbangan mengenai penampilan boleh menyebabkan seseorang berasa malu, terasing atau kurang yakin terhadap diri sendiri.
Kajian menunjukkan HS dikaitkan dengan masalah kesihatan mental seperti kemurungan dan kebimbangan, selain gangguan tidur serta kemerosotan kualiti hidup.
Oleh itu, aspek psikologi juga perlu diberi perhatian dalam rawatan. Pesakit yang mengalami kesukaran emosi akibat penyakit ini wajar berbincang dengan doktor dan mendapatkan sokongan yang sesuai.
Bila Perlu Berjumpa Doktor?
Ketulan yang berulang kali muncul di ketiak, celah paha atau kawasan lipatan kulit, khususnya jika ia sakit, mengeluarkan nanah atau meninggalkan parut, tidak seharusnya dianggap sebagai bisul biasa.
Diagnosis dan rawatan lebih awal boleh membantu mengawal aktiviti penyakit sebelum berlaku kerosakan kulit yang kekal.
Jika anda mengalami lesi berulang atau luka yang sukar sembuh, berjumpalah dengan doktor atau pakar dermatologi untuk penilaian.
Kesimpulan
Hidradenitis suppurativa ialah penyakit kulit keradangan kronik yang boleh menjadi serius jika tidak dirawat.
Ia bukan masalah kebersihan diri dan bukan sekadar bisul berulang. Dengan diagnosis yang tepat, rawatan yang sesuai dan pengurusan faktor risiko, aktiviti penyakit serta kesannya terhadap kualiti hidup boleh dikurangkan.
Rujukan
- Nguyen, T. V. et al. (2021). Hidradenitis suppurativa: an update on epidemiology, phenotypes, diagnosis, pathogenesis, comorbidities and quality of life. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology.
- Preda-Naumescu, A. et al. (2021). Hidradenitis suppurativa: pathogenesis, clinical presentation, epidemiology, and comorbid associations. International journal of dermatology.
- Agnese, E. R. et al. (2023). The Pathogenesis and Treatment of Hidradenitis Suppurativa. Cureus.
- Folkmann, C. L. et al. (2025). The association between hidradenitis suppurativa and psychiatric disease: a systematic review and meta-analysis. The British journal of dermatology.
