Endarterektomi karotid ialah prosedur pembedahan yang bertujuan mengurangkan risiko strok dengan membuang plak dari arteri karotid.

Arteri ini terletak di kedua-dua belah leher dan membekalkan darah ke otak. Apabila arteri ini menjadi sempit atau tersumbat akibat plak (timbunan lemak, kolesterol dan bahan lain), aliran darah ke otak boleh berkurang atau terhenti sepenuhnya, menyebabkan strok.

Pembedahan ini biasanya disyorkan kepada individu yang mengalami stenosis arteri karotid (penyempitan arteri) yang teruk dan berisiko tinggi untuk mendapat strok.

Berikut adalah penjelasan tentang prosedur ini, faedah dan risikonya, serta proses pemulihan.

Mengapa Endarterektomi Karotid Dilakukan?

Strok berlaku apabila bekalan darah ke sebahagian otak terputus. Salah satu punca utama ialah penyakit arteri karotid. Semakin tersumbat arteri ini, semakin tinggi risiko strok.

Doktor akan menggunakan ujian pengimejan seperti ultrabunyi, CT angiografi, atau magnetic resonance angiografi (MRA) untuk mengukur tahap penyempitan.

Jika penyumbatan mencapai 70% atau lebih, atau jika anda pernah mengalami gejala seperti serangan iskemia sementara (TIA) sering dipanggil “mini strok,” doktor mungkin akan mencadangkan pembedahan.

Secara umum, endarterektomi karotid paling bermanfaat dalam kes berikut:

Anda pernah mengalami TIA atau strok ringan dan arteri karotid anda tersumbat secara serius (70–99%).
Anda mempunyai penyempitan sederhana (50–69%) dan faktor risiko strok lain.
Anda tidak mempunyai gejala tetapi penyempitan sangat ketara dan keadaan kesihatan anda sesuai untuk pembedahan.

Apa Berlaku Semasa Prosedur

Endarterektomi karotid biasanya dilakukan di bawah bius am, tetapi dalam sesetengah kes digunakan bius setempat dengan ubat penenang.

Langkah-langkahnya adalah seperti berikut:

Potongan pembedahan: Pakar bedah membuat potongan pada leher untuk mendedahkan arteri karotid.
Pengapitan: Arteri dikapit di atas dan bawah kawasan tersumbat untuk menghentikan aliran darah buat sementara waktu.
Shunt (jika perlu): Tiub sementara mungkin digunakan untuk mengalihkan aliran darah semasa pembedahan.
Buang plak: Plak yang menyekat arteri dibuang dengan berhati-hati.
Penutupan arteri: Arteri dijahit semula atau ditampal menggunakan bahan sintetik atau urat dari badan pesakit.
Penutupan kulit: Kulit leher ditutup dengan jahitan atau stapel.

Prosedur ini biasanya mengambil masa 1 hingga 2 jam dan pesakit akan ditahan di hospital sekurang-kurangnya semalaman untuk pemantauan.

Faedah Pembedahan

Kelebihan utama endarterektomi karotid ialah ia dapat mengurangkan risiko strok dengan ketara.

Bagi pesakit yang mengalami gejala (seperti TIA atau strok ringan), kajian menunjukkan bahawa pembedahan dapat mengurangkan risiko strok lebih daripada 50% dalam tempoh lima tahun berbanding ubat sahaja.

Bagi pesakit tanpa gejala, manfaatnya lebih kecil tetapi tetap ada. Ini terutamanya jika penyumbatan sangat teruk dan jangka hayat cukup panjang untuk membolehkan faedah pembedahan melebihi risikonya.

Risiko dan Komplikasi

Seperti mana-mana pembedahan, endarterektomi karotid juga turut mempunyai risiko. Antara komplikasi yang mungkin berlaku:

Strok: Risiko utama prosedur ini ialah strok semasa atau selepas pembedahan akibat bekuan darah yang tercabut atau gangguan aliran darah ke otak.
Serangan jantung: Terutamanya pada pesakit dengan penyakit jantung sedia ada.
Kerosakan saraf: Boleh menjejaskan suara, keupayaan menelan atau pergerakan wajah. Biasanya sementara.
Jangkitan atau pendarahan: Jarang berlaku, tetapi boleh berlaku.

Secara purata, risiko strok atau kematian akibat pembedahan ini adalah sekitar 2–3% bagi pesakit bergejala dan lebih rendah bagi pesakit tanpa gejala terutamanya di fasiliti rawatan yang berpengalaman.

Disebabkan risiko ini, doktor akan menilai dengan teliti sama ada pembedahan benar-benar diperlukan.

Dalam sesetengah kes, terutamanya bagi pesakit warga emas atau yang mempunyai masalah kesihatan lain, pengurusan menggunakan ubat dan perubahan gaya hidup mungkin lebih sesuai.

Alternatif kepada Pembedahan Endarterektomi Karotid

Alternatif kepada endarterektomi ialah carotid artery stenting. Dalam prosedur ini, tiub logam kecil (stent) dimasukkan ke dalam arteri melalui kateter dan dikembangkan untuk membuka laluan darah.

Ia biasanya digunakan untuk pesakit yang tidak sesuai untuk pembedahan terbuka. Contohnya, mereka yang pernah menjalani pembedahan atau rawatan radiasi di leher.

Walaupun pemulihan lebih cepat, stenting mungkin membawa risiko strok yang sedikit lebih tinggi dalam jangka pendek bagi sesetengah pesakit, terutama warga emas.

Pemilihan antara pembedahan dan stenting bergantung kepada keadaan individu.

Pemulihan dan Penjagaan Selepas Pembedahan

Kebanyakan pesakit pulih dengan baik dan boleh pulang ke rumah dalam masa 1–2 hari. Perkara yang perlu dijangka:

Ketidakselesaan atau bengkak pada leher adalah perkara biasa.
Elakkan mengangkat barang berat atau melakukan aktiviti berat selama 1–2 minggu.
Kebanyakan orang boleh kembali bekerja selepas 1–2 minggu, bergantung kepada jenis kerja.

Yang penting, pembedahan ini tidak menyembuhkan aterosklerosis sepenuhnya. Anda masih perlu menjaga kesihatan vaskular dengan:

Pengambilan ubat cair darah seperti aspirin atau clopidogrel
Statin untuk turunkan kolesterol
Mengawal tekanan darah
Kawalan gula jika ada diabetes
Berhenti merokok
Amalkan diet sihat dan senaman berkala

Pemeriksaan berkala menggunakan ultrabunyi diperlukan untuk mengesan restenosis (penyempitan semula arteri), yang boleh berlaku dalam sesetengah kes.

Penutup

Endarterektomi karotid ialah pembedahan yang terbukti berkesan untuk mengurangkan risiko strok dalam kalangan pesakit dengan penyempitan arteri yang ketara.

Ia bukan rawatan untuk semua orang dan bukan tanpa risiko tetapi dalam kes yang sesuai, ia boleh menyelamatkan nyawa.

Sama ada anda akan menjalani pembedahan ini atau mempertimbangkan pilihan anda selepas TIA atau imbasan karotid abnormal, jalan terbaik ke hadapan ialah perbincangan yang jelas dengan doktor anda.

Faktor risiko diri anda, kesihatan keseluruhan dan keutamaan semuanya penting.

Mencegah strok bukan sekadar pembedahan, ia melibatkan penjagaan menyeluruh terhadap kesihatan jantung dan salur darah.

Rujukan